nöroradyoloji etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
nöroradyoloji etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

DİFÜZYON TENSÖR GÖRÜNTÜLEME VE KLİNİK UYGULAMALAR-devam edecek



-
Directional color encoded map (yön bilgisi veren renk kodlu harita)-beyaz cevher traktlarında abnormal (low) anisotropy,abnormal orientation.
Difüzyon tensör görüntüleme : özellikle  beyaz cevher anatomisi ve varyasyonları hakkında temel fizyolojik bilgilere katkıda bulunurken, tümör cerrahisi öncesi yolak tutulumu ve yaygınlığı konusunda sağladığı bilgi sayesinde postoperatif morbidite ve mortalitenin azalmasını sağlamaktadır.

Doğumdan itibaren yaşla birlikte total su miktarı azalırken, myelinasyon ve yolakların organizasyonu artar. Bu anatomik gelişim sonucu yaşla ADC azalırken, FA artar .

Bunun aksine yaşa bağlı beyaz cevher dejenerasyonu yaklaşık 40 yaş üzerinde başlar. Bu da ADC’de artışa ve FA’da azalmaya neden olur .

  

'Diffusion Tensor Imaging of Cerebral White Matter: A Pictorial Review of Physics, Fiber Tract Anatomy, and Tumor Imaging Patterns.AJNR Am J Neuroradiol 25:356–369, March 2004.' adlı kaynaktan modifiye edilmiştir.

İntraaksiyel tümörlerin değerlendirilmesi:

Düşük evreli glial tümörler daha yüksek, yüksek evreliler daha düşük ADC değerlerine sahiptir.
Temel nedeni artan tümöral hücre yoğunluğunun difüzyonu kısıtlamasıdır. Difüzyon tensör görüntüleme ile tümörün beyaz cevher yolaklarını tutuş özellikleri, yarattıkları anizotropinin kayıp derecesine göre saptanabilir.
 Traktografi haritalarında tümöral dokunun beyaz cevher yolları ile olan ilişkisi ve yayılımı gösterilebilir .

İyi huylu tümör ve metastazlar;

Her hangi bir yıkıma neden olmaksızın çevre beyaz cevher yolaklarında itilmeye neden olurlar. Bu itilme sonrası yolaklar sağlam kalacağından anizotropinin miktarında bir değişim olmaz ve FA normal ya da hafif azalmıştır.Buna karşılık gerek yer ve gerek de yön de değişim olduğundan kodlanan renkte değişiklik olacaktır. 

 Ödemde çevre beyaz cevher yolakları arasındaki FA’da belirgin azalma olurken, yer ve yön değişimi olmadığından renkte bir değişiklik izlenmez. 

Glial tümörler:

Erken evrede bile çevresel invazyon gösteren tümörlerdir ve komşu beyaz cevher yolaklarında kısmen ya da tamamen yıkıma neden olabilirler.

 İnfiltrasyonda çevre yolaklarda kısmi yıkım olacağından FA’da azalma, yıkılan yolaklara dik difüzyon olacağından yönde değişiklik izlenirken, yer değişimi izlenmez.
 Son evre olan destrüksiyonlarda ise ortamdaki beyaz cevher yolakları tamamen ortadan kalkar ve bu durumda her hangi bir anizotropi olmayacağından belirgin vektörsel data izlenmez .


Peritümöral  DT MRG degerleri (ölçümleri) soliter intraaksiyel metastatık beyin tümörünü gliomalardan ayırımına imkan verir.

İlave olarak tm infiltre ödemi vazojenik ödemden ayırımında olanak sağlar.

-

-Tümör tarafından etkilenmiş beyaz cevher traktlarındaki değişiklikler;-


DTI pattern 1: 
  • normal anisotropy,
  • abnormal location yada orientation.
  • directional color encoded map:reklerin parlaklığı aynı ancak yer değişikliği nedeniyle renkler farklı kodlanabilir.
  • WM tractları  deviedir. Displaced patern
-
-
DTI pattern 2:

  • abnormal (low) anisotropy,
  • normal location and orientation.
  • directional color encoded map:de intensitesinde (renklerin parlaklığında) azalma izlenir.
  • vasogenic edema.
-
DTI pattern 3:

  • abnormal (low) anisotropy,
  • abnormal orientation.
  • hem anisotropy de azalma hem de renklerin parlaklığında azalma izlenir (disruption of WM fiber tract organization). infiltre.
Frontal bölgede solda kistik nekrotik alan içeren T2WI da hiperintens , C+ T1WI: rim seklinde kontrast tutan, FA map:de anizotropinin azaldığı , directional color encoded map (yön bilgisi veren renk kodlu harita):da beyaz cevher traktlarında deviasyona ve intensitelerinde azalma (reklerin parlaklıklarında azalma) buguları izlenen traktların infiltre olduğunu düşündüren kitle lezyon görülmektedir. Kısa asosiasyon fiberleri ile korona radiata ve superior longitudinal fasciculus fiberlerinde deviasyon ve etkilenme (infiltre) dikkati cekmektedir.  
-

























DTI pattern 4:

  • hemen hiç anizotropi izlenmez ( near-zero anisotropy,)
  • traktlar seçilemez :destroyed. destrukte.
-

MS (Multiple skleroz) PLAKLARI:

Myelin  yıkımı ve aksonal zedelenmeye bağlı olarak, normal beyaz cevhere göre daha yüksek ADC ve daha düşük FA gösterir. 
-

--
  
--

EPİLEPSİDE:


 Epilepsilerde izlenen yapısal organizasyon bozukluğu, nöronal çatıda bozukluğa neden olur. Bunun sonucu hipokampal sklerozlarda diffüzivitede artış ve anizotropide azalma izlenir. 
-

KONJENİTAL MALFORMASYON-

Yine korpus kallozum agenezisi gibi konjenital malformasyonların gösterilmesinde traktografi yöntemlerinin oldukça etkin olduğu gösterilmiştir
KAYNAKLAR: 1-http://www.dtiatlas.org/ 2-Nöroradyoloji.Manyetik rezonans uygulamaları. Editor:Prof.Dr. İlhan Erden.Türk Manyetik Dezonans Derneği.2006. 3-Tıbbı Görüntüleme Fiziği. Prof. Dr. Orhan Oyar. 2003. 4-http://video.tmrd.org.tr.Ayşe Aralaşmak DTİ anatomi ve uygulamaları. 5-Diffusion Tensor Imaging of Cerebral White Matter: A Pictorial Review of Physics, Fiber Tract Anatomy, and Tumor Imaging Patterns.AJNR Am J Neuroradiol 25:356–369, March 2004. 6-Fiber Tract–based Atlas of Human White Matter Anatomy.Setsu Wakana, MD Hangyi Jiang, PhD Lidia M. Nagae-Poetscher, MD Peter C. M. van Zijl, PhD Susumu Mori, PhDRadiology 2004; 230:77–87. 7-White matter atlases based on diffusion tensor imaging.Susumu Moria,Curr Opin Neurol. 2009 August ; 22(4): 362–369.
Devamını Oku

DİFÜZYON TENSÖR GÖRÜNTÜLEME İLR BEYAZ CEVHER TRAKTLARININ ANATOMİSİ(Diffusion Tensor Imaging of Cerebral White Matter ,Fiber Tract Anatomy)





-DİFÜZYON TENSÖR GÖRÜNTÜLEMEDE BEYAZ CEVHER TRAKTLARIN  ANATOMİSİ (Diffusion Tensor Imaging of Cerebral White Matter ,Fiber Tract Anatomy)-


Klasik sınıflamaya göre beyaz cevher yolakları (fiberleri) asosiasyon, projeksiyon ve komissural yolaklar olarak üçe ayrılır.

 1-Asosiasyon yolakları :
aynı hemisferdeki kortikal alanları birbirine bağlar ve difüzyon tensör görüntüleme ile gösterilebilenler arasında:
-singulum, 
-süperior ve inferior oksipitofrontal, 
-ünsinat, 
-süperior ve inferior longitudinal yolaklar sayılabilir.

2-Projeksiyon yolakları (kortiko-subkotrikal yada subkortikokortikal) :

kortikal alanlar, derin nükleuslar, beyin sapı, serebellum ve spinal kord arasındaki bağlantı yolaklarıdır. Difüzyon tensör görüntüleme ile saptanabilenler:
-kortikospinal, 
-kortikobulbar, 
-kortikopontin, 
-genikülokarkarin (Optik radyasyon) yolaklarıdır.

 3-Komissural yolaklar (interhemisferik kortikokortikal):
ise farklı hemisferlerdeki benzer kortikal alanları birbirine bağlar. Difüzyon tensör görüntüleme ile en iyi görüntülenebilen
-korpus kallozum
-anterior komissur
-

-Asosiasyon yolakları (intrahemisferik kortikokortikal):

Kısa (lateral)ve uzun asosiyasyon yolakları (medial)
aynı hemisferdeki kortikal alanları birbirine bağlar ve difüzyon tensör görüntüleme ile gösterilebilenler arasında:

Uzun asosiasyon fiberleri;

  • -cingulum (CG), 
  • -süperior  frontooksipital (sunkallosal) fasikülüs (SFOF) 
  • -inferior frontooksipital fasikülüs (IFOF), 
  • -ünsinat Fasikülüs (UF), 
  • -süperior  longitudinal (arkuat ) fasikül (SLF) 
  • -inferior longitudinal fasikül (ILF) sayılabilir.
resim 1

Süperior  longitudinal (arkuat ) fasikül (SLF) 


  • - en lateral de yer alır.
  • -anteri-posterio seyreder (yeşil kodlanır)
  • -pariatalde superior-inferio seyir gösterdiğinden mavi kodlanır.
  • -broka ve vernikeyi birbirine bağlar.
  • -fonolojik networktür.
CC:corpus callosum
CR: corona radiata
CG:cingulum
resim 1,2,
Resim 2
SLF: superior longitudinal fasciculus (arcuate):
CC:corpus callosum
CR: corona radiata

CG:cingulum

  • anterior-posterior seyrederken yeşil
  • süperio-inferior seyrederken mavi kodlanır.
Resim 3

CC:corpus callosum: 

iki hemisfer arasında senrory, motor ve kognitif bilgi geçişine izin verir.
  • gcc: genu corpus callosum
  • forceps minor
  • forceps major
  • scc:splenium corpus callosum
  • tabetum fibrillerinden oluşur

CST: corticospinal tract
CBT: corticobulbar tract: Fonksiyonu: yüz,baş,boyun kaslarının kontrolü.
CPT: corticopontin tract: Fonksiyonu: hareketi planlama ve başlatma
CR: corona radiata
GCC: genu corpus callosum
SCC: splenium corpus callosum.
F: fornix
sfof: süperior frontooksipitla fasikülüs

subkollosal fasikülüs (süperiorfronto oksipital fasikülüs:sfof): 

  • cr nın medialindedir.
  • soldaki lezyonlarında hasta akinetik mutizm gösterir. yani konuşamaz.
Resim 4

CST: corticospinal tract:


  •  motor pathway dir.

CBT: corticobulber tract
CPT: corticopontin tract
CR: corona radiata
GCC (gcc): genu corpus callosum
SCC: splenium corpus callosum.
forceps minor
forceps major
ALIC: anterior limb of internal capsule
PLIC: posterior limb of internal capsule
STR : superior thalamic radiation
ic : internal capsule
ec: external capsule
or: optic radiations
Resim 5

ic : internal capsule

CST: corticospinal tract: motor pathway dir.
CBT: corticobulber tract
CPT: corticopontin tract
CR: corona radiata
GCC (gcc): genu corpus callosum
forceps minor
forceps major
ALIC: anterior limb of internal capsule
PLIC: posterior limb of internal capsule
STR : superior thalamic radiation
ec: external capsule
or: optic radiations
slf: superior longitudinal fasciculus
ilf: inferior longitudinal fasciculus: temporalden oksipitale seyreder.
Resim 6-1

Resim 6-2

ifof: inferior fronto occipital fasiculus:

  • ec 'lün tabanında yer alır.seed point noktası
  • yeşil kodlanır.
  • temporooksipital bölgede ilf+ifof+or ile birliktedir. en ortasındaki traktır.
  • fonksiyonu: vizüospesial fonksiyon, sementik dil network ve dikkatten sorumludur. 

CR: corona radiata

GCC (gcc): genu corpus callosum
forceps minor
or: optic radiations
slf: superior longitudinal fasciculus (arcuate)

ilf: inferior longitudinal fasciculus

  • -yeşil kodlanır.
  • -temporooksipital bölgede ilf+ifof+or ile birliktedir.yeşil rengin en lateralini oluşturur. en lateralde ise slf (mavi) yer alır.en medialinde ise or vardır.
  • fonksiyonu:
  • 1-yüz-obje tanıma, görsel olarak görülen nesnelere karsı duygulanım gibi fonksiyonlardan sorumludur.
  • 2-vizuel sistem, limbik sistemi ve hafızayı birbirine bağlar.
ifof: inferior frontooksipital fasikülüs

uf:uncinat fasciculus

  • ifof ün inferiorunda yer alır.
  • medialinde anterior komissur vardır.
  • hafızanın geri çağrılmasından sorumludur.
Resim 7

tpf: transverse pontine fibers
cbt: corticobulber tract
cpt: corticopontin tract
**cbt ve cpt ler tegmental traktlardan volümce daha fazladır.
ml:medial lemniscus
prf:pontine reticular formasyon
ctt: central tegmental tract
mdlf: medial ve dorsal longutidinal fascuculi
mcp: orta cerebeller pedincule
icp: inferior  cerebeller pedincule
KAYNAKLAR: 1-http://www.dtiatlas.org/ 2-Nöroradyoloji.Manyetik rezonans uygulamaları. Editor:Prof.Dr. İlhan Erden.Türk Manyetik Dezonans Derneği.2006. 3-Tıbbı Görüntüleme Fiziği. Prof. Dr. Orhan Oyar. 2003. 4-http://video.tmrd.org.tr.Ayşe Aralaşmak DTİ anatomi ve uygulamaları. 5-Diffusion Tensor Imaging of Cerebral White Matter: A Pictorial Review of Physics, Fiber Tract Anatomy, and Tumor Imaging Patterns.AJNR Am J Neuroradiol 25:356–369, March 2004. 6-Fiber Tract–based Atlas of Human White Matter Anatomy.Setsu Wakana, MD Hangyi Jiang, PhD Lidia M. Nagae-Poetscher, MD Peter C. M. van Zijl, PhD Susumu Mori, PhDRadiology 2004; 230:77–87. 7-White matter atlases based on diffusion tensor imaging.Susumu Moria,Curr Opin Neurol. 2009 August ; 22(4): 362–369.
Devamını Oku

DİFÜZYON TENSÖR GÖRÜNTÜLEME FİZİK-devam edecek



-
İzotropik ve anizotropik (elipsoid) difüzyon.

-DİFÜZYON TENSÖR GÖRÜNTÜLEME


Difüzyon tensor görüntüleme her bir voksel içindeki efektif difüzyon tensörünü ölçen , analiz eden ve bu bilgiyi gösteren yöntem olarak tanımlanır.

Gri cevher gibi görünür difüzyonun doku diziliminden bağımsız olduğu (izotropik) dokularda tek bir ADC ölçümü ile dokunun tüm difüzyon özellikleri tanımlanabilir.

Bunun aksine ADC ölçümü, sadece tek bir yöndeki difüzyonun sayısal gösterimi olduğundan, özellikle beyaz cevher, prostat bezi, iskelet ve kalp kası gibi, görünür difüzyonun doku dizilimine bağımlı olduğu (anizotropik) ortamlarda yetersiz kalır.

Beyindeki tüm protonların difüzyonu izotropik özellikte olmadığından ADC ile tüm özellikleri tanımlanamaz ve bu da ADC’nin tensör şekline dönüştürülmesi zorunluluğunu ortaya çıkarır.

Difüzyon tensor görüntüleme her bir voksel içindeki efektif difüzyon tensörünü ölçen , analiz eden ve bu bilgiyanizotropinin hem yaygınlığını hem yönünü gösterirken difüzyonun oranı hakkında bilgi taşımaz
i gösteren yöntem olarak tanımlanır ve difüzyonel

Tensör, karmaşık fiziksel bir fenomenin özelliklerini tanımlayan matematiksel bir işlemdir ve üçten fazla elemana dayanarak tanımlanabilen vektör niceliği şeklinde gösterilir (Yan üstteki resim).

Difüzyon tensörü ise, basit anlamda difüzyonu üç boyutlu ortamda tanımlayan matematiksel model  olarak tanımlanabilir .Temel olarak; istenilen bir yöndeki difüzyonu ya da ortamdaki maksimum difüzyonun yönünü tanımlamak için kullanılan ve birden fazla yöndeki difüzyon ölçümlerinden elde edilen sayısal matristir.

Basit bir tensör oluşturmak için en az 6 yönde difüzyon gradyentinin (b=700-1000) uygulandığı ve 1 adet (b=0) uygulanmadığı toplam 7 ölçüm gerekir .

Tensör formunda D üç temel değere (DXX,DYY, ve DZZ) sahip olup , tensörün simetri özelliklerine göre (DXY=DYX, DXZ=DZX, DYZ=DZY) en az 6 birbirinden bağımsız ölçümün yapılması gerekir.

Bu matriks , her hangi bir yöndeki difüzyonu tanımlayan , uzun aksı ortamın maksimum difüzyonun yönüne parelel olan elipsoid şeklinde gösterilir.

DT (difüzyon tensoru) boşlukta yer alan elipsoide benzer.-

-
Üstteki resim:FA, altındaki resim:Directional color encoded map (yön bilgisi veren renk kodlu harita)DTI de yön bilgisi vardır ve beyaz cevher traktları hakkında ayrıntılı bilgi verir.

DTI (difüzyon tensor imaging) ile DAG (difüzyon ağırlıklı görüntüleme:DWI) leme arasındaki faklar:



  • -DAG tek boyutlu, DT görüntüleme 3 boyutlu bir tekniktir.

  • Her bir DAG için yönsüz b değeri hesaplanırken, DT görüntülemede elde edilen her bir difüzyon ağırlıklı görüntüleme serisi için simetrik b-matriksi kullanılır. Bu  b değeri bir yöndeki tüm görüntüleme gradiyent ve difüzyon özelliklerinin  MR sinyali üzerindeki artış etkisini tanımlarken  b-matriksi  ise her üç yönde uygulanan tüm gradient dalga formlarının MR sinyali üzerindeki artış etkisini tanımlar.

  • DAG de tek bir seri görüntüleme ve bunlarda kullanılan farklı yönsüz b faktör seti ile belli bir yön boyunca oluşan ADC derişimleri lineer regresyon kullanılarak hesaplanır. DT görüntülemesindeki D değeri ise her üç yönde uygulanan faklı b-matriks değerleri ile elde edilmiş DAG setlerinden çok değişkenli lineer regresyon kullanılarak hesaplanır. Sonuçta x,y,z koordinat sisteminde elde edilen data , yönü difüzyon bilgisince tanımlanan yeni bir koordinat sistemine çevrilir.
-DWI ve ADC:da yön bilgisi yoktur. 
-Yöntem-

Difüzyon tensör görüntüleme temelde difüzyonun yöne bağımlı etkilerini ortadan kaldıran ve saf difüzyon görüntüsü sağlayan bir yöntemdir.

Bu amaçla çok kesitli single shut EPI sekansı kullanılır. En az 6 farklı yönde gradyent uygulaması gerekliyse de, kaliteli bir görüntü için genelde 30 dan 300 e kadar  farklı yönde gradyent uygulanır.tensor sayısı artttıkça çekim zamanı uzar.

Genelde beyin aralıksız aksiyal 50-55 kesit , 2.5-3 mm kesit kalınlığı kullanılark tarama yapılır.

En son difüzyon tensör görüntülemeye ek olarak, anatomik baz görüntü oluşturması için, 3D GRE T1 ağırlıklı görüntüler alınır.

DTI artefaktların sebebi

  • Hareket
  • Eddy akımları
  • Manyetik duyarlılık (postoperatif erken görüntülemede, diğer duyarlılık artefaktları gibi)
  • Gürültü
  • Lineer olmayan gradyentler
  • Shimming hataları 
-
Sol: DAG, sagdaki resim ADC haritası:  sağda derin  watershed  akut infarkları görülüyor. DAG de hiperintens, ADC de hipointens sinyal karekteri izlenmektedir.
-
Bir dokudaki anizotropi miktarını saptamak için, farklı anizotropi ölçekleri kullanılır . Bu ölçekler içinde izotropik difüzyonu en iyi tanımlayanı ortalama difüzyon ya da diğer adıyla görünür difüzyon katsayısı dır.

DAG de sinyal:
  1. -b değeri: b değeri ile ters orantılıdır.
  2. -difüzyon kısıtlaması ile orantılıdır
  3. -t2 sinyali ile orantılıdır.
  4. Gerçek difüzyon değerlendirmede  t2 değerinden arındırılmış ADC değerini kullanır.
DTI :
  1. DAG de en az 1 tensor
  2. ADC de en az 3 tensör
  3. DTI da ise en az 6 tensor kullanılır.
-
-Normal sınırlarda FA haritası
ANİZOTOPİ İNDEKSLERİ.

Ancak anizotropik ortamda D ortamdaki difüzyonun tüm özelliklerini tanımlamakta yetersiz kalır. Bu amaçla fraksiyonel anizotropi (FA), göreceli (rölatif) anizotropi (RA), ile oylum oranı (VA) gibi farklı anizotropi ölçekleri kullanılır.

FA: düşük,

RA: tüm anizotropi değerlrine lineer bir duyarlılık gösterir. 

DİFUSİVİTL İNDEKSLERİ:Ortalama difüzyonu gösterir.
-trace
-mean difüzivite
-ADC

FA:

  • -Traktların yönü hakkında bilgi verir.
  • -FA: (0-1 arasında değişir)
  • -0= izotropik
  • -1= anizotropik 


FA de azalma:

  • -odem
  • -tümör infiltrasyonu

-sensitivitesi yüksek, spesifitesi düşüktür.
-
-Directional color map: yönlü renkli haritası
-Difüzyon tensör datasından farklı algoritma ve post-processing işlemleri ile iki farklı görüntü elde edilir.
Bunlardan ilki yön bilgisi veren renk kodlu görüntüler  (directional color maps:yönlü renkli haritalar) diğeri ise traktografi haritalarıdır.

Renk kodlu görüntülerde difüzyon tensör datasındaki;
- kırmızı ile sağdan sola,
-yeşil ile önden arkaya ve
-mavi ile yukardan aşağı olan
anizotropi kodlanırken, FA miktarı ise parlaklık olarak ifade edilir . 
--
-Traktografi beyindeki özgün beyaz cevher yolaklarının izlenmesi ve bunların özel grafik teknikleri kullanılarak üç boyutlu olarak gösterilmesi işlemidir .


  • voksellerdeki ana difüzyonun yönü ya da vektörü takip edilir.
  • FA>0.1-0.25
  • Turning angle (kıvrılma açısı): 30-50 nin altındakiler takip edilir.
  • fibril yoğunluğu
  • fibril uzunluğu

Difüzyon tensör görüntülemede izlenen kısıtlamaların en temel nedeni, bir voksel içinde bulunan farklı beyaz cevher yolakları nedeniyle su ortamının inhomojen olmasıdır. 
Bu yöntemle aynı voksel içindeki birden fazla farklı yöndeki yolakların ya da aynı voksel içindeki bir nörondan farklı yönlerde çıkan aksonların ayrımı yapılamaz.
 Yine afferent ve efferent yolak ayrımı sadece yön bilgisi ile yapılamaz.
KAYNAKLAR: 1. Nöroradyoloji.Manyetik rezonans uygulamaları. Editor:Prof.Dr. İlhan Erden.Türk Manyetik Dezonans Derneği.2006. 2. Tıbbı Görüntüleme Fiziği. Prof. Dr. Orhan Oyar. 2003. 3. http://video.tmrd.org.tr.Ayşe Aralaşmak DTİ anatomi ve uygulamaları.
Devamını Oku

İNTRAKRANİAL KİTLELERDE RADYOLOJİK AYIRICI TANI, RADYOLOJİK GRADELEME, İLERİ MR GÖRÜNTÜLEME, TEDAVİ SONRASI RADYOLOJİK DEĞERLENDİRME (Rezidü-nüks,Progresyon, psoudoprogresyon),-hazırlık aşamasında olup yazı devam edecektir.



İNTRAKRANİAL KİTLELERDE RADYOLOJİK  AYIRICI TANI, RADYOLOJİK GRADELEME, İLERİ MR GÖRÜNTÜLEME, TEDAVİ SONRASI RADYOLOJİK DEĞERLENDİRME (Rezidü-nüks,Progresyon, psoudoprogresyon),

PREOPERATİF GÖRÜNTÜLEMEDE AMAÇ:BEYİN TÜMÖRLERİNE RADYOLOJİDEN  BEKLENTİLER:
·         TANI:


  • Tümör mü?,
  •  infarkt mı?, 
  • ensefalit?
  •  Multple skleroz?, 
  • abse?, 
  • vasküler malformasyon gibi tümör taklitçileri mi?
·             Hastanın yaşı,

·              PEDİATRİK ÇAĞDA SIK GÖRÜLEN İNTRAAKSİYEL TÜMÖRLER
·                               SUPRATENTORİAL;
·                                1.Astrositom
·                                2.pleomorfik ksantoastrositom
·                                3. PNET
·                                4.DNET
·                                5.Ganglioglioma
·                                İNFRATENTORİAL;
·                                1.Pilositik astrositom
·                                2.medulloblastom
·                                3.epandimom

·                                4.beyin sapı glioması
ERİŞKİN YAŞTA SIK GÖRÜLEN İNTRAAKSİYEL TÜMÖRLER

·                                SUPRATENTORİAL;
·                                1.Metastaz+++
·                                2.gliomalar
·                                İNFRATENTORİAL;
·                                1.metastaz++++++

·                                2.hemanjioblastoma







  • İntraaksiyel mi? ektraaksiyel mi?

      
  • Lokalizasyonu: spesifik yerleşimi var mı?(sellar bölge, cerebellopontin açı, intraventriküler)

  •   Soliter mi? 
  •  Multifokal mi ? (GBM,ekilim metastazı, lenfoma, metastas,)

  •   Beyaz cevher/
  •  gri cevher yerleşimli mi? (DNET,oligodendrogliom, gangliogliom)
  • BT ve MR bulguları
  • Çevre dokular ile ilişkisi

    ·         AYIRICI TANI: 

    • kalsifikasyon?
    •  nekroz? hemoroji ?,
    •  kist?,
    •  yağ (teratom,lipom,dermoid kist) içeriyor mu?

    BT VE MR BULGULARI:
    • BT de yüksek dansiteli tümörler:
    •  lymphoma (tipik)
    •  colloid cyst
    •  PNET
    •  medulloblastom


    T1 ağırlıklı incelemede yüksek sinyal intensite


    T2 ağırlıklı incelemede düşük  sinyal intensiteli tümörler
    -

    • Kontrast tutulumu (kan beyin bariyeri)

    •        Kontrast tutmayan tümörler:
    •         düşük grade li astrositomlar
    •        kistik-nontümöral lezyonlar
    •         araknoid kist
    •         dermoid kist
    •         epidermoid kist

    •   
    -
    • Yamalı tarzda kontrast tutulumu:
    • Metastases
    • Oligodendroglioma
    • Glioblastoma multiforme
    • Radyasyon nekrozu


    • Homojen kontrastlanma
    • Metastases
    • Lymphoma
    • Germinoma ve diğer  pineal gland tumorleri
    • Pituitary macroadenoma
    • Pilocytic astrocytoma ve  hemangioblastoma (sadece solid component)
    • Ganglioglioma
    • Meningioma 
    • Schwannoma
    -
    "Advanced MR Imaging Techniques in the Diagnosis of Intraaxial Brain Tumors in Adults. radiographics.2006."den modifiye edilmiştir.

    İNTRAKRANİAL KİTLELRDE İLERİ MR GÖRÜNTÜLEME:


    İleri görüntüleme yöntemlerinin amacı tanıya katkı sağlamak ve tanının doğruluğunu
    artırmak amacıyla kullanılır.

    DWI (Diffusion-weighted imaging): tümör sellüleritesini
    MRS (mr spektroskopi): Metabolik profili
    MRP (mr perfüzyon): Vaskülarite hakkında bilgi verir.

    ASTROSİTİK TÜMÖRLERDE WHO GRADE LEMESİ 


    Grade I: pilositik astrositom
    Grade II: benign astrositom
    Grade 3: anaplastik astrositom
    Grade 4: glioblastoma multiforme 

    WHO GRADE I:

    • iyi sınırlı
    • kontrastlanan
    • kist+nodül


    WHO GRADE II-3:

    • İnfiltratif
    • hafif orta derecede kitle etkisi
    • kontrast tutulumu yok.


    WHO GRADE 3-4:
    • infiltratif - fokoal
    • heterojen
    • kitle etkisi
    • kontrast tutulumu+
    • nekroz+

    "Advanced MR Imaging Techniques in the Diagnosis of Intraaxial Brain Tumors in Adults. radiographics.2006."den modifiye edilmiştir.

    BENİNG ASTROSİTOM (WHO GRADE II) :


    • Çocukluk çağı
    • genç yetişkinlerde (20-40 yas)
    • neovaskülarizasyon yok.
    • kan beyin bariyeri inrakt
    • odem yok
    • kontrastlanma yok
    • diffüz homojen kitleler.
    • nekrozyok
    • hemoroji yok.

    ANAPLASTİK ASTROSİTOM (who  grade 3): 


    • GBM ye göre daha az agresif tümör olup daha iyi prognoz gösterirler.
    • 30-40 yas
    • kontrastlanma +/-
    • nekrozyok
    • hemoroji yok.
    • %10-20 kalsifikasyon ve kist izlenebilir.

    GLİOBLASTOMA MULTİFORME  (WHO GRADE 4)


    • 40 yas üstü 
    • yarsı düşük gradeli tümörlerden gelişir.
    • anormal damarlar (neovaskülarite)
    • kan beyin bariyerinde bozülma
    • vazojenik ödem
    • kontrstlanma
    • heterojen görünüme neden olan hemoroji ve nekroz 


    NON ASTROSİTİK GLİOMALAR (OLİGODENDROGLİOMA)-grade 2


    • beyaz cevherden geşişir.
    • kortekse dogru büyür.
    • heterojen
    • -miks alanlar (kistik)
    • -hemoroji
    • -kalsifikasyon

    LENFOMALAR: 


    • Tüm vucut lenfomalarının %1
    • primer lenfoma daha sık
    • 40-50 yas
    • primer lenfoma:
    • daha çok beyin parankimi tutulur.
    • periventriküler (santral alanlar:rimfoma)
    • BT de izo -hiperintens, belirgin kontrastlanma
    • MR: da T1A: izo-hipo-orta, T2A da izo-hipo, gri cevhere göre hipo
    • AİDS hastası değilse %90 oranında homoh-jen kontrastlanma.
    • sekonder lenfoma
    • daha çok leptomenengial tutulum fazladır.
    • DWI: Sellüleritesi çok yüksek tümörler olduğundan yüksek gradeli neoplazma ve metastaslardan daha düşük ADC değeri ölçülür.
    • MR PERFÜZYON : 
    • Azalmış rCBV değeri
    • yüksek gradeli neoplazma ve metastaslara göre tümör rCBV /karşı taraf beyaz cevher rCBV oranı düşüktür. 
    • MRS: lipit piki.



    METASTAS:


    • Sık görülen beyin tümörüdür.AC, meme, kolon, melenom
    • soliter ve klinik net değilse tanı koymak zorlaşır.
    • MRS: artmış laktat-lipit ve kolin  piki, azalmış NAA.
    • Kontrastlanma paternine bakarak yüksek gradeli neoplazma metastas ayırımı yapmak zordur. 
    • bu durumda peritümöral alanın değerlendirilmesi önemli. 
    • metastaslarda: kitle ve peritümöral ödem alanından adc değeri vermek önemlidir.peritümöral ödem için cutoff ADC değeri :1x10-³mm²/sn den fazla ise infiltrasyon+.
    • mrp: peritümöral alanda rCBV  değeri daha düşüktür. 
    -
    "Advanced MR Imaging Techniques in the Diagnosis of Intraaxial Brain Tumors in Adults. radiographics.2006."den modifiye edilmiştir.
    "Advanced MR Imaging Techniques in the Diagnosis of Intraaxial Brain Tumors in Adults. radiographics.2006."den modifiye edilmiştir.

    -İNTRAKRANİAL KİTLELRDE İLERİ MR SEKANSLARI:


    DİFÜZYON AĞIRLIKLI İNCELEME:


    • tümör sellüleritesini - mitozu değerlendirmede dolayısı ile gradelemede kullanılır. 
    • yüksek grade: artmış sellülerite : kısıtlanmış düfüzyon (ADC düşer): 0.7-0.82x10-³mm²/sn
    • düşük grade: 1.09-1.14x10-³mm²/sn
    • -nekrotik ve kistik neoplazmayı abseden ayırmada yardımcıdır.
    • -absede DWI hiperintesn, ADC haritasında hipointens sinyal karekteri gösterir.
    • -tümörde ADC artar.
    • -ADC değerini  tümörde en fazla nerden kısıtlanıyorsa o değeri vermek önemlidir.
    • -metastaslarda: kitle ve peritümöral ödem alanından adc değeri vermek önemlidir.peritümöral ödem için cutoff ADC değeri :1.302x10-³mm²/sn den fazla 
    -
    MRS: Cho de artma NAA de azalma ilr birlikte laktat piki görülüyor.
    "Advanced MR Imaging Techniques in the Diagnosis of Intraaxial Brain Tumors in Adults. radiographics.2006."den modifiye edilmiştir.

    -MR SPEKTROSKOPİ:

    Lipit-laktat-kolin artar , NAA azalır.

     NAA :

    • Normal spektrumda en büyük piktir. 2.0 ppm de izlenir.
    • NAA santral sinir sisteminde akson ,noron ve dentritlerde bulunur.
    • Noronal ve/veya aksonal kaybın olduğu infarkt, tümör , epilepsi odağı, multpl skleroz plaklarında NAA tın azaldığı bilimektedir.


    Kolin (Cho):
    Spektrumda 3.2 ppm de yer alır.
    Kolin hücre membranlarının fosfolipit yapım ve yıkımında yer alır ve membran metabolizmasını yansıtır.
    Artmış kolin artmış hücre sentezini yansıtır tümör gibi durumlarda artmış hücre sayısını gösterir.

    Laktat:
    ****Laktatta gösterilebilir artış patolojik olarak değerlendirilir.
    Laktat rezonasının konfigrasyonunda manyetik alan etkileşimine bağlı 2 ayrı rezonans piki vardır.
    1.32 ppm, de izlenir
    4.1 ppm de ikinci bir laktat piki oluşur , su pikine çok yakın olduğundan genellikle su piki ile birlikte baskılanır.

    Normal beyin dokusunda laktat yoktur ya da çok az vardır.
    Laktat varlığı normal sellüler oksidatif respirasyon mekanızmasının etkili olmadığını bunun yerini karbonhidrat mekanizmasının aldığını gösterir. Yani enerji mekanizması bozulmuştur.

    Laktat artımı:
    •Akutta daha fazla olmak üzere kronik iskemide
    •Beyin tm
    •Mitokondrial hastalıklarda görülür.
    •Fotik uyarılarla küçük miktarlarda laktat artışı vizüel kortekste görülebilir.
    •Nekrotik ve kistik lezyonlarda da bulunur.

    agresif tümörde ¬¬--> hücre turnover artar--> kolin piki artar. birkaç grade birarada bulunabilir.
    nekrotik komponentte kolin piki azalır.
    örneklenen yer önemlidir.
    metastatik tümörlerden primer beyin tümörlerini ayırmada peritümöral alan önemlidir.
    gliomalar invaziv tümörler olduğundan peritümöral kolin piki önemlidir.
    metastaslar ise sınrılı olam eğilimindedir.
    Cho/NAA cutoff değeri 1.11-1 den fazla
    Cho/Cr  cutoff değeri 1.24  den fazla ise infiltrasyon-->glial neoplazidir.
    neoplastik-non neoplastik ayırımını yapmada belirgin bir cut off değeri yok.
    yüksek gradeli tümörü--düşük gradeli tümör ve non neoplazmadan ayırmada ;
    Cho/NAA cutoff değeri 2.2 den fazla
    Cho/Cr  cutoff değeri 2 ya da 2.5  den fazla


    Myoinozitol (myo-I):

    Hormon duyarlı nöroresepsiyonda rol alan ve muhtemelen glukoronik asit prekürsörü olan bir metabolit olup ksenobiyotiklerin konjugasyon ile detoksifikasyonunda rol alır.
    Fonksiyonu tam alarak bilinmemekle beraber yalnız glial hücreler de yer alır ve glial belirleyici olabilir.
    düşük gradeli tümörde ve gliomatoziste yer alır.  Piki 3.56 ppm dir.
    "Advanced MR Imaging Techniques in the Diagnosis of Intraaxial Brain Tumors in Adults. radiographics.2006."den modifiye edilmiştir.

    MR PERFÜZYON:


    Tümör vaskülaritesi (neoanjiogenez:tanı, tedavi, takip) ve kapiller permabiliteyi değerlendirmede kullanılır. anormal damarlar--> artmış sızıntı--> artmış permabiliteyi gösterir.mikroskopik düzeyde vaskülariteyi değerlendirilir.
    malignensi, gradeleme, prognoz, biyopsi rehberliği, iskemi, penumbra.
    yüksek gradeli glial neoplazmalarda ve metastaslarda artmış rCBV değeri : yoğun neoanjiogenez ve artmış metabolizma
    rCBV cut off değeri 1.75den fazla ise yüksek gradeli glial neoplazma.
    Dikkat!!!!. oligodendrogliom yüksek rCBV değeri
    rCBV: tümör vaskülaritesi, evreleme, sağ kalımı daha iyi gösterir.

    CBV (cerebral blood volume, beyin kan hacmi) : Herhangi bir zamanda belirli bir bölgedeki kan hacmini gösterir.

    CBF (cerebral blood flow, beyin kan akımı) : Belirli bir bölgenin birim zamanda geçen kan miktarıdır. Bu parametre; dokudaki kapiller akım ve bölgesel beyin metabolizması hakkında bilgi verir (normalde 50-60ml/100gr/dk dan fazla).

    CBF’nin 10-12 ml’nin altına inmesinin hücre membranında yetmezlige ve hücre ölümüne sebep olduguna inanılmaktadır.

    MTT(mean transit time, ortalama geçis zamanı) : Kontrast maddenin arterden girisi ile venden çıkısı için gerekli süreyi gösterir.

    Matematiksel olarak ortalama geçis zamanı hem CBV hem de CBF ile iliskilidir. Bu iliski asagıdaki sekilde formülize edilir.
    MTT = CBV / CBF

    CBV haritaları; konsantrasyon – zaman egrilerinin altında kalan alanın matematik integrasyonu ile elde edilir.
    Tracer ajanının ortalama geçiş süresi (MTT:mean transit time) ne denir.
    eşik değer ölçümü: tümörün en parlak kısmında bir ROİ aiınır  daha sonra  bu yerin ayna görüntüsüne uyan karşı taraftaki beyaz cevherden de roi aiınır ve bu iki değer birbirne oranlanır. literaturde eşik değerler 1.3 ile 2 arasında değişmektedir.
    Düşük gradeli tümörlerin takibinde  de perfüzyon mr kullanılır. malign dejenerasyon sınırında eşik değer rCBV oranı 1.3-1.5 katı ve üzerinde ise.
    "Advanced MR Imaging Techniques in the Diagnosis of Intraaxial Brain Tumors in Adults. radiographics.2006."den modifiye edilmiştir.

    AYIRICI TANIDA ALGORİTMA (2):

    konvansiyonel MR da lezyon kontrast tutmuyorsa ;
    1-spektroskopi:Cho/NAA 2.2 nin altındaysa-->                düşük gradeli glial tümör
           --> ensefalit.
    2- spektroskopi:Cho/NAA 2.2 nin üzerinde -->MRP--> rCBV 1.75 in altında  düşük gradeli glial tümör
        --> rCBV 1.75 nin üzerinde  yüksek  gradeli glial tm
             metastas
    peritümöral alan: Cho/NAA 1 üzerinde ise: yüksek  gradeli glial tm
    peritümöral alan: Cho/NAA 1 altında  ise: metastas:

    konvansiyonel MR da lezyon kontrast tutuyorsa ;
    DWI: ADC 1.1 rin üzerinde ise MRP--> rCBV 1.75 in  üzerinde ise yüksek  gradeli glial tm
         --> rCBV 1.75 in altında --> tümefektif demiyelizan lezyon
                        -->abse
    difüzyon kısırlaması var, perfüzyonu düşükse rCBV 1.75 in altında : lenfoma
    KAYNAKLAR:
    1. MRD-2014-2013 video sunumları
    2.İntraaxial brain masses: MR imaging based diagnostic strategy.İnitial experience.Radiology.2007. 3.www.radiologyassistant.nl
    4.Advanced MR Imaging Techniques in the Diagnosis of Intraaxial Brain Tumors in Adults. radiographics.2006.

    Devamını Oku
    «Önceki Kayıtlar
    Kaydol: Kayıtlar (Atom)